Voor advies bel: 023 303 22 00

Klachtenregeling onder de Wvggz

Inleiding, een korte tour op hoofdlijnen door de nieuwe wet.
De wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) zal op 1 januari 2020 de wet Bijzondere opneming psychiatrisch ziekenhuis (BOPZ) vervangen. De nieuwe wet is bedoeld om regels te stellen voor het als uiterste middel verlenen van verplichte geestelijke gezondheidszorg aan personen met een psychische stoornis. De zorg aan de gedwongen opgenomen patiënt staat centraal. De patiënt wordt in de wet consequent aangeduid als betrokkene. Ik zal dat vanaf nu ook doen.

De wens om de zorg aan betrokkene centraal te stellen en niet alleen de verplichting tot opname is lang gekoesterd en er zijn verschillende wegen beproefd om tot dit resultaat te komen. De moeilijkheid is hoe deze voorgenomen verplichte zorg in de beslissing van de rechter op te nemen. De dokter dient dan al voor de beslissing van de rechter een zorgplan op te stellen.
De nu in de wet opgenomen procedure begint, gelijk als onder de Bopz, met een medische verklaring. Deze medische verklaring bevat ook een voorstel voor zorg die noodzakelijk is om het ernstig nadeel weg te nemen. Als de medische verklaring aangeeft dat verplichte zorg noodzakelijk is zal de zorgverantwoordelijke, op verzoek van de officier van justitie, een zorgplan opstellen. Hij zal daarbij rekening houden met de wensen en mening van de betrokkene. De betrokkene kan, als hij dat wil, die wensen en meningen opnemen in zijn zorgkaart.
De medische verklaring, de zorgkaart, het zorgplan en een verklaring van de geneesheerdirecteur worden door de officier van justitie aan de rechter voorgelegd als bijlage bij de aanvraag van een zorgmachtiging. De rechter onderzoekt of er sprake is van een psychiatrische stoornis, of deze stoornis leidt tot ernstig nadeel, of er geen alternatieven zijn om het ernstig nadeel (het huidige gevaar onder de Bopz) weg te nemen en stelt de zorgmachtiging vast.

Er kan een zorgmachtiging worden afgegeven voor de duur van maximaal 6 maanden dan wel 12 maanden voor een vervolgmachtiging of als iemand tenminste 5 jaar aaneengesloten verplichte zorg is verleend voor de duur van 2 jaar. Bij crisis kan de burgemeester een crisismaatregel opleggen. Dan is vanzelfsprekend de verplichte zorg nog niet uitgeschreven. Deze crisismaatregel duurt 3 dagen en kan opgevolgd worden door een machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel voor de duur van 3 weken.

Na de opname zal in eerste instantie getracht worden om met betrokkene overeenstemming te krijgen over de behandeling, maar als deze overeenstemming er niet komt zal de zorgverantwoordelijke een beslissing nemen welke verplichte zorg uitgevoerd zal worden. ( zie artikel 8:9 Wvggz). Deze beslissing dient goed te worden voorbereid en gemotiveerd in een brief aan de betrokkene te worden medegedeeld. Er is ook een regeling voor tijdelijke afwending van noodsituaties. Zie artikel 8:11. Wvggz. De maximale duur daarvan is drie dagen.
De betrokkene kan verder een verzoek indienen om verlof, ontslag of overplaatsing.

Belangrijk is op te merken dat voor de toepassing van de wet het niet noodzakelijk is dat betrokkene in een instelling is opgenomen. Alle regels gelden ook voor de ambulante setting.

Klachtenregeling:
De rechtspositie van betrokkene in de Wvggz is gewaarborgd door het klachtrecht en gerechtelijke procedures. Bij elk klachtwaardig besluit dient de betrokkene te worden gewezen op de mogelijkheid tegen het besluit op te komen middels het indienen van een klacht. In dit artikel beperkt ik mij tot de klachtenregeling. De klachtenregeling is opgenomen in hoofdstuk 10 Wvggz en nader uitgewerkt in het besluit houdende regels ter uitvoering van de Wvggz.
Er dient een klachtencommissie te worden aangesteld door één of meer cliëntenorganisaties en één of meer zorgaanbieders. De klachtencommissie dient te bestaan uit drie deskundige personen, die onafhankelijk van de instelling en zonder vooringenomenheid hun werk dienen te verrichten. De commissie kent in ieder geval één jurist en één psychiater.
De klachtencommissie dient een reglement op te stellen waarin de werkwijze zal worden geregeld. Zowel klager als verweerder worden gehoord op een locatie die op eenvoudige wijze bereikbaar is voor beiden. Zowel klager als verweerder kunnen zich laten bijstaan door degene die zij daar zelf voor hebben aangewezen.
De klachtencommissie neemt een schriftelijk en gemotiveerde beslissing binnen 14 dagen na ontvangst van de klacht als de beslissing actueel is en directe gevolgen heeft. Bij meer principiële kwesties is de doorlooptijd vier weken.
De beslissing kan zijn een onbevoegdheidverklaring, een niet ontvankelijkheidverklaring , de beslissing tot gegrondheid van de klacht of een beslissing tot ongegrondheid van de klacht. De beslissing kan ook worden geschorst. Als de klacht gegrond is bevonden zal de bestreden beslissing ook direct vernietigd zijn en kan de commissie opdracht geven tot het nemen van een nieuwe beslissing. De klachtencommissie kan in zijn beslissing ook ambtshalve of op verzoek van betrokkene een schadevergoeding vaststellen.
Als de commissie heeft beslist of als de commissie niet tijdig heeft beslist kan de betrokkene, zijn wettelijk vertegenwoordiger, de zorgaanbieder of een nabestaande van betrokkene een gemotiveerd verzoekschrift indienen bij de rechter ter verkrijging van een beslissing over de klacht.

Wie kan een klacht indienen:
De betrokkene, de vertegenwoordiger en de nabestaande van betrokkene kan een klacht indienen.

Waarover kan worden geklaagd:
Over de nakoming van een verplichting of een beslissing op grond van een van de in artikel 10:3 genoemde artikelen. Dit zijn:
1:5
De beslissing dat betrokkene niet in staat is tot redelijke waardering van zijn eigen belangen ter zake van zorg of de uitoefening van rechten en plichten op grond van de wet Wvggz

4:1 tweede lid,
betrokkene en de zorgverantwoordelijke stellen een zelfbindingsverklaring op. Te denken valt dat het hier zal gaan om een weigering van de zorgverantwoordelijke om een zelfbindingsverklaring samen met betrokkene op te stellen.

7:3 met uitzondering van de ambtenaar van politie
Het gaat hier om de verplichte zorg gedurende de aanvraag van een crisismaatregel.

8:4
Dit artikel gaat over het dossier en de inhoud daarvan.

8:7
De zorgaanbieder is verplicht de zorg genoemd in de crisismaatregel, de machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel of de zorgmachtiging te verlenen en die vormen van zorg die daarin zijn opgenomen.

8:9
Een beslissing tot het verlenen van verplichte zorg ter uitvoering van de crisismaatregel, de voorzetting van de crisismaatregel of de zorgmachtiging.

8:11
Ter tijdelijke afwending van een noodsituatie verlenen van zorg welke niet in de zorgmachtiging is opgenomen.

8:12
De voortzetting van de tijdelijke verplichte zorg zoals bedoeld in 8:11.

8:13
De op schrift gestelde beslissing als bedoeld in artikelen 8:11 en 8:12.

8:14
De beslissing tot het fouilleren aan het lichaam en kleding, het doorzoeken van de woonruimte en het doorzoeken van poststukken bij een vermoeden van het in bezit hebben van schadelijke of verboden stoffen.

8:15
Het verstrekken en mondeling toelichten van huisregels.

8:16, eerste tweede en derde lid
Een beslissing van de geneesheer directeur, ambtshalve of op verzoek van betrokkene, toewijzen van verantwoordelijkheid voor het verlenen van verplichte zog aan een andere zorgaanbieder, andere geneesheer directeur of andere zorgverantwoordelijke

8:17
Het ambtshalve of op verzoek verlenen van een tijdelijke onderbreking van de verplichte zorg door de geneesheer directeur.

8:18 achtste en twaalfde lid.
Voorwaardelijke beëindiging van het verlenen van verplichte zorg en bij niet naleven van de voorwaarden het intrekken van de beslissing tot voorwaardelijke beëindiging van zorg.

8:20
De gestelde voorwaarden en beperkingen bij de tijdelijke onderbreking (8:17) of bij de voorwaardelijke beëindiging van de zorg (8:18).

8:21
Evaluatie indien het voornemen bestaat de verplichte zorg te beëindigen of te vervangen door zorg op grond van een zelfbindingsverklaring. Dan wel de zelfbindingsplan als bedoeld in artikel 5:5 te evalueren en aan te passen.

8:34 met uitzondering van klachten betreffende de officier van justitie, de rechter, de psychiater bedoeld in artikel 5:7 de burgemeester en het college van burgemeesters en wethouders.
Het gaat hier om de geheimhoudingsplicht van de zorgaanbieder, de geneesheer directeur, de zorgverantwoordelijke en hun medewerkers. Bij schending van deze plicht kan daarover worden geklaagd.

Tot zover gaan de klachten over beslissingen op grond van genoemde artikelen die betrekking hebben op de betrokkene die volgens de standaardroute aanvliegen. Hoofstuk 9 Wvggz bevat bijzondere bepalingen voor personen die opgenomen zijn met een strafrechtelijke titel . Bij deze personen is niet vooraf een zorgplan opgesteld. Dat moet na de opname gemaakt worden. Zij kunnen klagen over het al dan niet opstellen van een zorgplan, de inhoud daarvan en het al dan niet uitvoeren van het plan en over de beperkingen die hen kunnen worden opgelegd.

Tot Slot
Het is een nogal omvangrijke lijst waarover geklaagd kan worden en dat is ook de bedoeling van de wetgever geweest. De wet is bedoeld om te behandelen en behandelen vereist zelfbeschikking, in ieder geval een mogelijkheid om weerwoord te geven. En dat kan onder de nieuwe wet.